Przedszkole promujące zdrowie
W roku szkolnym 2013-2014 nasze przedszkole przystąpiło do Lubuskiej Sieci Szkół Promujących Zdrowie
Lubuskiej Sieci Szkół Promujących Zdrowie.
PRIORYTETY DZIAŁANIA
Zdrowie – według Światowej Organizacji Zdrowia – to nie tylko brak choroby, ale także stan dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego.
Mając na uwadze wszystkie te aspekty, a także świadomość, że wiek przedszkolny dla człowieka jest tym momentem, w którym kształtują się jego obecne i przyszłe zachowania prozdrowotne, we wrześniu 2013 roku Rada Pedagogiczna naszego przedszkola podjęła decyzję o przystąpieniu do Sieci Szkół Promujących Zdrowie.
W Polsce Program Szkoła Promująca Zdrowie realizowany jest od 1991 r. Rozpoczął się od 3-letniego, międzynarodowego projektu pilotażowego. Pierwszą sieć Szkół promujących zdrowie utworzono w 1992 r. Aktualnie sieci istnieją we wszystkich województwach. W Polsce jest ponad 2000 szkół w sieci. Placówki oświatowe, które spełniły określone warunki zostają przyjęte do sieci.
Aby móc realizować działania w zakresie promocji zdrowia, powołany został specjalny Zespół do Spraw Promocji Zdrowia, który będzie opracowywał plany działań i koordynował wszelkie działania w tej dziedzinie. W skład zespołu weszły nauczycielki: mgr Anna Jastrzębska, mgr Halina Kumorek, mgr Elżbieta Zimna. Na rok szkolny wybrane zostały priorytety z zakresu edukacji zdrowotnej, które w szczególny sposób będziemy propagować wśród całej społeczności przedszkolnej.
Określone priorytety działania:
-
prawidłowe odżywianie się, promocja zdrowia
-
ruch w życiu człowieka, zdrowy styl życia
-
edukacja przyrodnicza i ekologiczna.
Promocja zdrowia jest ideą ogólnoświatową, obejmującą działania ochraniające, wzmacniające i pomnażające zdrowie. Celem programu jest popularyzowanie zdrowego stylu życia, w tym aktywności fizycznej i zdrowego odżywiania się.
Przedszkole Promujące Zdrowie, to takie, w którym dominuje troska o zdrowie i dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne, i społeczne dzieci, nauczycieli, pozostałych pracowników placówki oraz rodziców. Według Trevora Willama, przedszkole promujące zdrowie charakteryzują trzy cechy:
– edukacja prozdrowotna w ramach programu wychowania przedszkolnego,
– uwzględnianie zdrowia w życiu przedszkola,
-współdziałanie przedszkola z rodziną i społecznością lokalną w zakresie ochrony zdrowia i pomnażania jego potencjału..
Edukację zdrowotną dzieci w wieku przedszkolnym należy rozumieć jako zamierzony proces działań dydaktyczno-wychowawczych uwzględniających rozwój psychofizyczny i społeczny dziecka. Proces ten powinien w dłuższej perspektywie wzbogacić wiedzę dzieci z dziedziny zdrowia, wykształcić u nich postawę prozdrowotną, umożliwić nabycie określonych umiejętności oraz przyswojenie prawidłowych przyzwyczajeń i nawyków higieniczno-zdrowotnych.
Główne cele edukacji zdrowotnej opierają się na czterech filarach:
-
Uczyć się, aby wiedzieć.
-
Uczyć się, aby móc oddziaływać na swoje środowisko.
-
Uczyć się, aby żyć wspólnie.
-
Uczyć się, aby być.
Musimy pamiętać, że realizacja celów powinna odbywać się w warunkach zdrowia, bezpieczeństwa i radosnego dzieciństwa.
Działania dydaktyczno-wychowawcze muszą obejmować dzieci, rodziców, nauczycieli i całą społeczność przedszkolną.
mgr Halina Kumorek
(koordynator do spraw promocji zdrowia)
PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE DZIECI
jest szczególnie istotne, gdyż wiek przedszkolny to faza intensywnego wzrostu i rozwoju
warunkuje właściwy rozwój fizyczny, intelektualny, emocjonalny oraz ma wpływ na zdolność uczenia się
to element wczesnej profilaktyki wielu chorób żywieniowo zależnych
Produkty zbożowe
Zalecane
- Mieszane pieczywo
- Wielozbożowe płatki
- Różne kasze, ryż, makarony
Unikaj
- Nadmiaru białego pieczywa
- Słodkich bułek i pieczywa cukierniczego
- Słodkich płatków śniadaniowych
Mleko i produkty mleczne
Zalecane
Mleko (tłuszcz nie mniej niż 2%)
Jogurt, maślanka, kefir (najlepiej naturalne)
Sery białe, żółte
Potrawy z mleka oraz koktajle i desery mleczne z umiarkowaną ilością cukru
Unikaj
Tłustego mleka i produktów mlecznych
Słodzonych jogurtów i napojów mlecznych
Tłustych i słodkich deserów mlecznych
Tłuszcze
Zalecane
- Do smażenia olej rzepakowy lub oliwa z oliwek
- Do sałatek oleje: słonecznikowy, z pestek winogron, sojowy
- Do smarowania masło
Unikaj
- Tłuszczów zwierzęcych, takich jak: łój, smalec, słonina
- Potraw smażonych w głębokim tłuszczu (frytki, krokiety, pączki, itp.)
Nasiona strączkowe i orzechy
Unikaj
- Zbyt dużej ilości roślin strączkowych, solonych i prażonych orzechów
- Spożywania orzechów w nadmiarze (bardzo kaloryczne)
- Samodzielnego jedzenia, zwłaszcza przez małe dzieci (groźne zadławienia)
Zalecane
- Ziarna słonecznika, dyni i inne
- Soczewica, cieciorka, fasola biała, fasola czerwona
- Niesolone orzechy, migdały, masło orzechowe i inne pasty z orzechów
Słodycze
Uwaga na słodycze:
☻ To żywność wysokokaloryczna
☻ Ilość energii zwykle przewyższa wartość odżywczą
Unikaj
- Tłustych ciast francuskich, tortów z dużą ilością kremów maślanych
- Przemysłowo wytwarzanych ciast, ciasteczek, marmolad
- Tłustych kremów
- Wyrobów czekoladopodobnych
Dziecko powinno wiedzieć, że słodycze są
DOZWOLONE ale w OGRANICZONYCH ILOŚCIACH!
Planowanie zdrowych posiłków
Prawidłowo zbilansowany główny posiłek, taki jak np. obiad,
powinien składać się z:
białka pełnowartościowego (np. mięso, ryba)
dodatku skrobiowego (np. ryż, kasza, ziemniaki)
warzyw i/lub owoców
Warzywa
Zalecane
- Wszystkie warzywa najlepiej świeże
Unikaj
- Warzyw z zasmażkami
- Nadmiaru szczawiu, rabarbaru i szpinaku (obecny w nich kwas szczawiowy zmniejsza wykorzystanie wapnia)
- Zbyt długiego gotowania warzyw
Jak przechowywać i gotować warzywa?
- Przechowuj warzywa w dolnej części lodówki – tam jest najniższa temperatura.
- Pamiętaj o dokładnym myciu pod bieżącą wodą– na skórce warzyw mogą występować drobnoustroje.
- Warzywa takie jak marchewka czy ziemniaki gotuj ze skórką- to właśnie pod nią znajduje się najwięcej witamin i składników mineralnych.
- Unikaj dostępu powietrza, światła i ciepła do obranych i pokrojonych warzyw. Zawsze je przykrywaj i schładzaj, ale nie mocz w wodzie.
Jak przechowywać i gotować warzywa?
Staraj się nie kroić warzyw do gotowania, a jeśli to robisz, krój na duże kostki. Dzięki temu powierzchnia, przez którą warzywa tracą składniki odżywcze podczas gotowania będzie mniejsza.
- Używaj jak najmniejszej ilości wody do gotowania. Witaminy z warzyw wypłukiwane są do wody i kończą w zlewie zamiast w naszym organizmie.
- Nie gotuj warzyw dłużej niż potrzeba. Część witamin rozpuszcza się w wysokich temperaturach.
- Unikaj zasmażek – zawierają dużą ilość tłuszczu, przesada może doprowadzić do niepotrzebnego zwiększania kaloryczności posiłku. Dodatkowo warzywa z zasmażkami są trudniejsze do strawienia.
Owoce
Zalecane
- Świeże, suszone i mrożone
- Soki wyciskane ze świeżych owoców i kompoty z umiarkowaną ilością cukru
Unikaj
- Kandyzowanych owoców i syropów owocowych
- Dosładzanych soków i napojów owocowych
- Kompotów owocowych z dużą ilością cukr
Sok, nektar, napój, czym to się różni?
Sok 100% = tylko sok
Tym określeniem może być oznaczony sok wyprodukowany z owoców lub warzyw bez żadnych dodatków. W składzie takiego napoju nie mogą się znaleźć ulepszacze, konserwanty czy barwniki. Soki 100% są często wytwarzane z soku zagęszczonego, zawierają cukry naturalne (pochodzące z owoców) lub niewielką domieszkę cukru dodanego. Ten ostatni może pojawić się w ilości nie większej niż 15 g/l.
Nektar = 25-50% soku + woda + cukier
Nektary otrzymuje się z rozcieńczonych wodą soków lub kremogenów (np. zamrożonych przecierów). Łączna zawartość cukrów naturalnych i dodanych w nektarze nie może przekraczać 200 g/l. Do tego rodzaju napojów nie wolno dodawać sztucznych barwników, substancji aromatycznych czy konserwantów.
Napój = 0,1-25% soku + woda + dodatki
Zawiera w sobie sok owocowy lub przeciery owocowe oraz wszelkiego typu inne dodatki, jak cukier, kwasy, przyprawy. Może być utrwalany chemicznie. Zawartość owoców/soku owocowego jest w nich bardzo niewielka.
Co najlepiej wybrać?
Najzdrowsze i zalecane dla dzieci są soki wyciskane ze świeżych owoców (bez dodatku cukru). Szczególnie teraz, kiedy na półkach sklepowych mamy dużo polskich, sezonowych owoców, warto zainwestować w sokowirówkę i zabrać się do wyciskania
Jeżeli zaś zdecydujemy się na kupno czegoś do picia w sklepie,
pamiętajmy o uważnym czytaniu etykiet!!!
Jedzmy zdrowo, jedzmy sezonowo!
W sezonowych warzywach i owocach znajdziemy moc witamin. Świeżo zebrane, niekonserwowane chemicznie, a co najważniejsze polskie, lokalne dostarczą niezbędnych składników odżywczych i bogactwa smaków.
Warzywa
Są źródłem:
- witamin, głównie: beta-karotenu, witaminy C, kwasu foliowego oraz witaminy K, niacyny czy witaminy E
- składników mineralnych: potasu, żelaza, magnezu i wapnia
- błonnika pokarmowego
Witaminy
BETA-KAROTEN – konieczny do uzyskania odpowiedniego wzrostu i prawidłowego rozwoju wzroku, wzmacnia układ immunologiczny, odpowiada za estetyczny wygląd skóry, zapobiega jej rogowaceniu.
WIT. C przyspiesza gojenie się ran, złamań, sińców. Pozwala likwidować krwotoki i krwawienia z dziąseł. Bierze udział w produkcji kolagenu. Wzmacnia system odpornościowy organizmu, zmniejsza podatność na zakażenia bakteryjne i wirusowe. Spożywana razem z żelazem zwiększa jego wchłanianie.
KWAS FOLIOWY jest niezbędny do wytworzenia czerwonych ciałek krwi oraz do wytworzenia DNA i RNA. Odgrywa szczególną rolę w zachowaniu wzrostu i utrzymaniu dobrego zdrowia, ponieważ jest konieczny do powstawania i zachowania nowych komórek.
WIT. K ma wpływ na prawidłowe krzepnięcie krwi i charakteryzuje się działaniem przeciwkrwotocznym.
WIT. E jest ważnym przeciwutleniaczem chroniącym komórki przed uszkodzeniem oraz osłabia skutki ich starzenia się, chroni przed uszkodzeniem naczynia krwionośne, broni przed degradacją mięśni, martwicą wątroby, zaćmą, a także przed starzeniem się i miażdżycą. Witamina E pobudza produkcję substancji przeciwzakrzepowych. Odpowiada za zdrowie skóry, odgrywa pewną rolę w zapobieganiu trądzikowi.
Składniki mineralne
POTAS jest jednym z ważniejszych składników komórek. Pomaga właściwie funkcjonować mięśniom i systemowi nerwowemu. Odgrywa rolę we właściwym zachowaniu bilansu wodnego we krwi i tkankach ciała. Dostarczony w odpowiedniej ilości z żywnością, obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi.
ŻELAZO odgrywa ważną rolę w powstawaniu czerwonych krwinek i jest istotnym składnikiem barwnika przenoszącego tlen (hemoglobiny). Bierze udział w wytwarzaniu mioglobiny, barwnika, który magazynuje w mięśniach tlen potrzebny do ich pracy. Jest ważnym składnikiem kilku enzymów i uczestniczy w pobieraniu tlenu przez komórki oraz przemianie glukozy w energię.
MAGNEZ pomaga funkcjonować mięśniom i nerwom, utrzymywać właściwy rytm serca i zachować mocne kości. Wpływa na regulację cholesterolu w surowicy krwi, odgrywa rolę w procesie krzepnięcia krwi. Bierze udział w wytwarzaniu przeciwciał.
WAPŃ odgrywa istotną rolę w zachowaniu właściwego wzrostu oraz budowie mocnych kości i zębów w dzieciństwie i wczesnej młodości. Pomaga w zachowaniu właściwej krzepliwości krwi, właściwego ciśnienia krwi, wpływa na obniżenie cholesterolu. Bierze udział w skurczu mięśni, w tym również mięśnia sercowego. Jest niezbędny do zapewnienia właściwej pracy układu nerwowego.
Owoce
Są źródłem:
- witamin: głównie beta-karotenu, witaminy C
- składników mineralnych: potasu, żelaza, magnezu i wapnia
- błonnika pokarmowego
- węglowodanów
5 porcji warzyw i owoców
Pamiętaj, aby każdego dnia dostarczyć swojemu dziecku 5 porcji warzyw, owoców lub soku!
Dlaczego 5 porcji?
Rozdzielenie porcji warzyw i owoców wynika z faktu, że organizm człowieka
nie potrafi magazynować niektórych substancji odżywczych.
W celu optymalnego ich wykorzystania, najlepiej jest spożywać niewielkie
ilości warzyw i owoców wielokrotnie w ciągu dnia. Dzięki temu organizm przez cały dzień może korzystać z zawartych w nich cennych składników.
Ile to jest jedna porcja?
To mniej więcej tyle, ile mieści się w naszej dłoni, czyli średniej wielkości owoc lub warzywo (jabłko czy marchewka). Jedną porcją może być też talerz zupy jarzynowej lub szklanka soku.
Dekalog żywienia dzieci
- 1. Zaplanuj 4-5 posiłków (wśród nich przynajmniej jeden powinien być ciepły)
- 2. W głównych posiłkach powinno znajdować się źródło pełnowartościowego białka (np. mięso / ryba / wędlina, jajko)
- 3. Włącz do diety produkty zbożowe, takie jak: grube kasze, naturalne płatki oraz ciemne pieczywo
- 4. Każdego dniapamiętaj o mleku i jego przetworach
- 5. Zwiększ spożycieryb i świeżych warzyw
- 6. Ogranicz spożywanie słodyczy i napojów gazowanych oraz unikaj żywności typu „fast-food”
- 7. Unikaj potraw smażonych, wybieraj gotowane, duszone, pieczone w folii
- 8. Ogranicz sól i wysokoprzetworzoną żywność
- 9. Wybieraj dobrej jakości tłuszcz roślinny i masło
- 10. Wybieraj zdrowe napoje dla dziecka, szczególnie zalecana jest woda